Tajemnice mózgu – syndrom sawanta

O człowieku, który potrafi z fotograficzną dokładnością narysować panoramę miasta, opierając się jedynie na obrazie utrwalonym przez krótki czas w pamięci, można z zachwytem powiedzieć, że to geniusz. Takimi zdolnościami wyróżnia się np. Stephen Wiltshire, określany mianem „żywa kamera”, ale dla lekarzy jest człowiekiem upośledzonym umysłowo - tzw. syndrom sawanta. W ramach badań zabrano go na 45 minutowy lot helikopterem nad Rzymem i chociaż widział to miasto pierwszy raz, narysował jego panoramę z najdrobniejszymi szczegółami typu: układ ulic, domów, ilość okien w budynkach, detali architektonicznych w Koloseum czy w Panteonie. Jego niezwykłe umiejętności powstały (jak przypuszczają lekarze) ze specjalizacji kory mózgowej kosztem upośledzenia innych funkcji mózgu. Medycyna określa takie wyjątkowe zdolności spotykane u osób cierpiących zazwyczaj na jakąś formę autyzmu właśnie syndromem sawanta. Inni sawanci mają genialne umiejętności arytmetyczne (jak Daniel Tammet), pamięciowe (jak Kim Peek) czy ruchowe, ale nie potrafią się adaptować w społeczeństwie.

O ludziach z syndromem sawanta świat usłyszał dzięki filmowi z Dustainem Hoffmanem w roli głównej, pt. "Rain Man". Pierwowzorem tytułowego bohatera był wspomniany Kim Peek, nazywany super-sawantem. Jego pamięć nie ma ograniczeń, ma nieprzeciętną wiedzę z wielu dziedzin, zna m.in. nazwy wszystkich dróg w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, pamięta tamtejsze kody pocztowe, potrafi zacytować fragmenty tysięcy książek, które przeczytał, a posiadł umiejętność czytania w 16 miesiącu (!) życia. Daniel Tammet w mgnieniu oka, czy może synapsy, dokonuje skomplikowanych obliczeń, liczy wszystkie powtarzalne rzeczy w swoim otoczeniu. Naukowcy badają ich genialne mózgi, ale wciąż więcej mają pytań niż odpowiedzi. Badania te przede wszystkim udowadniają, że nasze umysły wykorzystujemy tylko w kilku procentach czy może tylko w promilach. Badacze mają nadzieję, że zdolności genialnych sawantów, dziś uznawane za skutek upośledzenia umysłowego, będą dzięki odpowiedniej stymulacji mózgu udziałem także zdrowych ludzi. Zostaliśmy obdarzeni ogromnym potencjałem, więc gimnastykujmy swoją pamięć i odkrywajmy drzemiące w naszych zwojach mózgowych talenty.

[GrW]