Czyszczenie obrazów olejnych – jeden z najtrudniejszych etapów konserwacji
Stare obrazy olejne bardzo często pokryte są warstwą zabrudzeń, sadzy, kurzu oraz zestarzałego werniksu. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że wystarczy usunąć powierzchniowy brud, jednak w praktyce jest to jeden z najbardziej delikatnych i odpowiedzialnych etapów pracy konserwatora.
Powierzchnia obrazu składa się z wielu warstw: gruntu, warstwy malarskiej, laserunków oraz werniksu. Każda z tych warstw reaguje inaczej na rozpuszczalniki, dlatego czyszczenie zawsze poprzedzają dokładne testy.
Rozpoznanie rodzaju zabrudzeń
Pierwszym krokiem jest określenie, z jakim typem zabrudzeń mamy do czynienia.
Najczęściej spotykane są:
- warstwa kurzu i sadzy
- zestarzały werniks
- zabrudzenia tłuszczowe
- ślady wcześniejszych konserwacji
Konserwator analizuje powierzchnię obrazu w świetle bocznym, często również przy użyciu lupy lub mikroskopu.
Testy rozpuszczalników
Przed rozpoczęciem właściwego czyszczenia wykonuje się serię testów. Polegają one na sprawdzeniu, jak powierzchnia obrazu reaguje na różne rozpuszczalniki i mieszaniny chemiczne.
W zależności od rodzaju zabrudzeń stosowane są między innymi:
- benzyna lakowa
- aceton
- toluen
- specjalistyczne środki czyszczące
Testy wykonuje się zawsze na bardzo małym fragmencie obrazu, często przy krawędzi kompozycji lub w miejscu najmniej widocznym.
Usuwanie starego werniksu
Jednym z najczęstszych powodów czyszczenia obrazu jest usunięcie zestarzałego werniksu. Werniks, który pierwotnie był bezbarwny, z czasem żółknie i ciemnieje, zmieniając kolorystykę całego obrazu.
Usunięcie tej warstwy pozwala przywrócić oryginalną gamę barwną malarstwa.
Proces ten wykonuje się bardzo powoli, przy użyciu niewielkich tamponów z waty lub bawełnianych wacików nasączonych odpowiednio dobranym rozpuszczalnikiem.
Bezpieczeństwo pracy
Najważniejszą zasadą konserwacji jest minimalna ingerencja. Każdy etap czyszczenia musi być odwracalny i kontrolowany.
Z tego powodu stosowane są wyłącznie materiały i środki, które zostały dobrze przebadane i są powszechnie używane w konserwacji malarstwa.
Osoby zainteresowane narzędziami i materiałami używanymi w takich pracach mogą znaleźć je w wyszukiwarce serwisu Plastyk.pl: szukaj materiałów konserwatorskich
Zastosowanie informacji i rozwiązań opisanych w serwisie Plastyk.pl, bez uwzględnienia indywidualnych właściwości materiału, obiektu lub warunków pracy, może prowadzić do niepożądanych lub nieodwracalnych efektów.
W pracy twórczej eksperyment i poszukiwanie własnych rozwiązań są naturalnym elementem rozwoju warsztatu. W przypadku obiektów o wartości artystycznej, historycznej lub wymagających precyzyjnej ingerencji konieczne jest jednak podejście oparte na analizie oraz konsultacji ze specjalistą.
Szczegółowe zasady korzystania z treści dostępne są w Regulaminie serwisu Plastyk.pl.
Zasady bezpiecznej pracy z materiałami zostały opisane na stronie Bezpieczeństwo pracy w pracowni.
