Złocenie na mikstionie – technika matowa i jej zastosowanie w rzemiośle

Złocenie na mikstionie to technika pozłotnicza polegająca na nakładaniu płatków złota na warstwę kleju olejnego. W odróżnieniu od złocenia na pulmencie, metoda ta nie umożliwia późniejszego polerowania powierzchni, dlatego efekt końcowy pozostaje matowy lub półmatowy.

Technika mikstionowa znajduje zastosowanie w dekoracjach współczesnych, elementach meblarskich, rekonstrukcjach oraz wszędzie tam, gdzie nie jest wymagany wysoki, lustrzany połysk charakterystyczny dla złocenia na pulmencie.

Czym jest mikstion?

Mikstion to specjalnie przygotowany klej olejny, tradycyjnie oparty na pokostach lnianych i żywicach naturalnych (m.in. bursztyn, mastyks). Współcześnie stosuje się gotowe mikstiony o kontrolowanym czasie schnięcia – najczęściej 3-, 6-, 12- lub 24-godzinne.

Czas otwarcia mikstionu jest kluczowy. Na zbyt mokrej warstwie płatek złota tonie, na zbyt suchej nie przylega. Prawidłowy moment aplikacji określa się poprzez test delikatnego dotyku – powierzchnia powinna być lepka, ale nie mokra.

Przygotowanie podłoża pod złocenie na mikstionie

Choć mikstion jest techniką uproszczoną w stosunku do pulmentu, jakość podłoża nadal decyduje o trwałości pozłoty.

Proces obejmuje:

1. Usunięcie niestabilnych powłok (w przypadku renowacji).
2. Nasycenie drewna rozcieńczonym klejem organicznym.
3. Nałożenie kilku warstw gruntu klejowo-kredowego metodą tapowania.
4. Wyrównanie powierzchni przez „oblewanie”.
5. Szlifowanie na mokro i na sucho.
6. Nasycenie powierzchni lakierem spirytusowym lub olejnym.

Dopiero na tak przygotowaną i wysuszoną powierzchnię nakłada się cienką warstwę mikstionu.

Nakładanie płatków złota na mikstionie

Po osiągnięciu odpowiedniego stopnia lepkości mikstionu rozpoczyna się aplikacja złota.

Płatek przenosi się z książeczki na poduszkę skórzaną przy pomocy noża pozłotniczego, następnie przycina do odpowiedniego formatu i transportuje pędzlem-chwytaczem na podłoże.

Płatki układa się z niewielką zakładką, delikatnie dociskając miękkim pędzlem. Po wyschnięciu powierzchnię wygładza się bardzo ostrożnie – nie ma możliwości polerowania agatem, jak w przypadku złocenia na pulmencie.

To właśnie brak etapu polerowania decyduje o charakterystycznym, spokojnym, matowym efekcie.

Zabezpieczenie powierzchni

Pozłotę na mikstionie pozostawia się do całkowitego wyschnięcia, a następnie można ją zabezpieczyć:

• bezbarwnym lakierem spirytusowym,
• lakierem caponowym,
• roztworem wosku.

Lakier może być delikatnie podbarwiony, co pozwala regulować temperaturę wizualną złota.

Złocenie na mikstionie a złocenie na pulmencie – podstawowe różnice

Jeżeli celem jest uzyskanie lustrzanego połysku i historycznej technologii, właściwym wyborem będzie złocenie na pulmencie. Mikstion pozostaje rozwiązaniem bardziej elastycznym technologicznie i łatwiejszym w realizacji przy dużych powierzchniach.

Narzędzia stosowane w technice mikstionowej

Podstawowe narzędzia pozłotnicze są wspólne dla obu technik:

• poduszka skórzana do przycinania płatków,
• nóż pozłotniczy,
• pędzel-chwytacz o miękkim włosiu,
• pędzle szczecinowe do aplikacji mikstionu,
• narzędzia do przygotowania i szlifowania gruntu.

W technice mikstionowej nie stosuje się gładzików agatowych do polerowania, co dodatkowo upraszcza proces technologiczny.

Zastosowanie techniki mikstionowej

Złocenie na mikstionie stosowane jest:

• w dekoracjach wnętrz,
• przy odnawianiu mebli,
• w realizacjach scenograficznych,
• w elementach architektonicznych o mniejszym stopniu ekspozycji na światło.

Technika ta nie zastępuje pulmentu w konserwacji zabytków, lecz stanowi odrębne rozwiązanie technologiczne.

Podsumowanie technologiczne

Złocenie na mikstionie jest metodą stabilną, przewidywalną i mniej wymagającą niż pulment. Nie daje jednak efektu głębokiego, lustrzanego połysku. Wybór techniki powinien wynikać z charakteru realizacji, wymagań estetycznych oraz kontekstu historycznego.